De cirkel is rond: drie voorbeelden van circulaire mobiliteit

Corona heeft ons geleerd dat we niet iedere dag in de spits naar kantoor hoeven af te reizen. Hier wordt ons milieu blij van. Duurzame mobiliteit: iedereen begrijpt de noodzaak, de drang om het milieu te verbeteren en mobiliteitsoplossingen te vinden die milieuvriendelijk zijn. Sommige ondernemers in de mobiliteitssector gaan nog een stapje verder. Zij maken mobiliteit circulair! De cirkel is rond. In deze blog drie Nederlandse voorbeelden van circulaire mobiliteit waar we best een beetje trots op mogen zijn.

Van plastic soep naar plastic weg

Volgens de Plastic Soup Foundation produceren we wereldwijd 400 ton plastic per jaar. Van al het plastic wordt 9% gerecycled, 40%  gecontroleerd gedumpt, 14% gecontroleerd verbrand en 32% komt in het milieu terecht. Daarnaast is 40% van alle plastic producten binnen een maand al afval geworden.

‘Met de toenemende CO2-uitstoot, afval en druk op onze wegen, moeten we letterlijk en figuurlijk een ‘nieuwe weg’ inslaan.’

Daar moeten we toch iets mee kunnen doen, zo dacht ook Anne Koudstaal (33). Na twee jaar in infrastructuur en duurzaamheid, ging hij in 2012 aan het werk bij wegenbouwer KWS (VolkerWessels). Daar startte hij een nieuw initiatief genaamd PlasticRoad. ‘Met toenemende CO2-uitstoot, afval en druk op onze wegen, moeten we letterlijk en figuurlijk een ‘nieuwe weg’ inslaan.’

Wegen van plastic bekers

‘Volgens wegenbouwers en andere opdrachtgevers waren de grootste uitdagingen: watermanagement, de aanleg van kabels en leidingen en verzakking. Onze nieuwe weg moest modulair, volledig circulair, plug-and-play zijn, ruimte bieden aan kabels, leidingen en regenwater.’ Het startpunt op zoek naar het juiste materiaal. Anne en zijn collega Simon kwamen uit bij plastic. Interessant, maar niet erg duurzaam. Hoe zit het met gerecycled plastic?

Het heeft even geduurd voordat iedereen de voordelen van deze ‘nieuwe weg’ inzag, maar in 2015 werd het concept PlasticRoad gelanceerd. Vanaf dat moment ontving het team stapels berichten van overheden, de media en potentiële partners van over de hele wereld. In 2018 plaatste PlasticRoad in Zwolle en Giethoorn de eerste pilots, bestaande uit twee fietspaden van 30 meter lang. Elk gemaakt van gerecycled polypropyleen, opgebouwd uit 100 kg plastic afval, ofwel 218.000 plastic bekers!

‘We geven afval steeds weer een tweede leven. We verminderen de CO2-uitstoot voor een schonere leefomgeving.’

Anne legt uit dat gerecycled plastic veel sterker is dan asfalt en flexibeler dan beton. ‘De plastic weg slaat water op om de grond te voeden. Het ultralichte ontwerp biedt ruimte aan kabels en leidingen en is zelfs bestand tegen boomwortels.’ De eerste resultaten zijn veelbelovend. De levensduur van een PlasticRoad is drie keer langer dan van conventionele wegen, waardoor omleidingen door wegwerkzaamheden worden verminderd. Het productieproces is schoner en de eerste berekeningen laten zien dat het transport tijdens de installatie met 85% lager is in vergelijking met conventionele wegenbouw.

plasticroad

In 2021 kunnen ze in Nederland de eerste industrieel geproduceerde PlasticRoad leveren geschikt voor fietspaden, trottoirs, parkeerplaatsen en schoolpleinen. Het doel in 2021 is om minstens 77.100 kg plastic afval te recyclen, 459.360 kg CO2 te besparen en maar liefst 3.909.125 kg nieuw materiaal dat wordt gebruikt voor wegenbouw te verminderen.

Autobanden recyclen is doodnormaal; wat gebeurt er met fietsbanden?

Jaarlijks worden er wereldwijd 800 miljoen autobanden afgedankt. Sinds 2006 mogen banden in Europa niet meer op de vuilnisbelt terechtkomen en moeten ze op een milieuvriendelijke manier worden gerecycled. Tot snippers voor sportvelden, infrastructuur (zie boven) of tapijt. Goede ontwikkelingen rondom autobanden, maar we hebben in Nederland meer fietsen dan inwoners. What about fietsbanden?

Met ruim 22 miljoen fietsen in Nederland kun je je voorstellen hoeveel banden er worden weggegooid. Jonge ondernemer Marianne Vollebergh (28) ging in 2017 bij Swapfiets aan de slag. Vanaf 16,50 euro per maand abonneer je je op een fiets. Als de fiets kapot is, ‘swapt’ Swapfiets deze binnen een paar dagen voor een nieuwe en repareren ze de oude.

Vaak gaat het om een lekke band. Jaarlijks vervangt Swapfiets tienduizenden banden. Hoewel Marianne echt plezier had in haar werk, voelde het een beetje tegenstrijdig om zoveel energie te stoppen in nóg meer fietsen en dus bandenvervuiling. Ze wilde een nieuwe bestemming voor die afgedankte banden en niet alleen voor fietsbanden, voor alle mogelijke vormen van restmateriaal. En dus begon ze haar eigen bedrijf genaamd The Bin met Swapfiets als eerste klant.

‘Samen met een ontwerper ging ik binnenbanden recyclen tot een tas. De eerste ontwerpen bestonden echter uit één groot zwart stuk. Tot ik ontdekte dat door een oud logo veel banners niet meer in gebruik waren, en zo ontstond de weekendtas voor medewerkers van Swapfiets.’ Uit de pilot bleek dat mensen geïnteresseerd waren. Marianne probeert de tassen nu in winkels te verkopen.

Door het opzetten van samenwerkingen en een logistiek systeem heeft ze ervoor gezorgd dat de rubberstromen niet meer in de verbrandingsoven belanden, maar zo hoogwaardig mogelijk worden hergebruikt. Oprichter Richard Burger van Swapfiets vertelt trots: ‘Zonder The Bin kon Swapfiets de interne zero waste challenge niet voltooien. Het outside-in perspectief en het netwerk zorgde ervoor dat Swapfiets in een recordtijd van drie maanden haar streefcijfers voor rubberafval behaalde.’

Swapfiets tasThe Bin

‘Een nieuwe riem is leuk om te hebben, maar geen noodzaak.’

De volgende stap: de herkenbare blauwe buitenband. Ongeveer 8.000 stuks belanden per jaar bij het vuil. Heel ander materiaal dan de binnenband; het is veel dikker en ruwer. Op social media kreeg Marianne veel reacties en ideeën. Van riemen, lampen en ander meubilair tot stootwillen. Maar hier nam ze geen genoegen mee. ‘Een nieuwe riem is leuk om te hebben, maar geen noodzaak. En het is niet schaalbaar. Kunnen we geen nieuwe banden maken van oude? Voor elke nieuwe autoband betaalt een fabrikant 1,50 euro aan RecyBEM om het recyclingproces logistiek te organiseren. Dit zou hetzelfde georganiseerd moeten worden voor fietsbanden. Ik sprak met autobanden-recyclingbedrijven, maar die verwerken 100 ton per dag. Daarvoor komen we weer banden te kort..’

Daarom is Marianne op zoek naar meer bedrijven in de bandenketen om mee samen te werken en het gezamenlijke volume te vergroten. Wellicht op Europees niveau. Sinds het uitbreken van Covid-19 is het fietsniveau in veel grote Europese steden met 30% gestegen. Naar verwachting zal de behoefte om een ​​circulaire oplossing te vinden voor onze fietsbanden alleen maar toenemen.

De cirkel is rond dankzij verkeersborden van rijstvlies

De meeste verkeersborden zijn gemaakt van aluminium. Een zeer vervuilend product. Onderdeel van de doelstelling Circulaire Economie in 2050, is de tussendoelstelling in 2030 om te komen tot 50% minder gebruik van primaire grondstoffen (mineraal, fossiel en metalen). Bamboe heeft tot nu toe al bewezen het beste duurzame alternatief te zijn om verkeersborden te produceren. Het is een zeer sterk materiaal en als het aan vervanging toe is, wordt het oude bord verbrand en de energie hergebruikt. Maar hoe zit het met de materialen die overblijven?

Het Nederlandse bedrijf OFN produceert al 20 jaar meubilair voor de openbare ruimte. Commercieel directeur Hetty Lemmen legt uit: ‘Sinds 2017 is duurzaamheid de kern geworden van wat we doen. Zowel in productie als in onze organisatie. We rijden elektrische voertuigen en hebben zonnepanelen. 10.000 verkeersborden van aluminium nodig? Dan ben je bij OFN niet aan het juiste adres. Wij geloven in circulariteit en duurzaamheid. Van banken gemaakt van lokaal hout en een slimme vuilnisbak die zeven keer meer inhoud heeft tot een parkeergarage met een gelaagd bamboe-ontwerp en B-composiet palen.’

Twee jaar geleden benaderde het bedrijf Textline OFN met een nieuw idee. Samen ontwierpen ze een 100% circulair en duurzaam verkeersbord gemaakt van restmateriaal rijstvlies (60%), steenzout (22%) en minerale olie (18%).

Rijstvlies? Dat is een overgebleven product dat het rijstzaad beschermt tegen schimmel en vocht. Het werd in de 19e eeuw vóór de industrialisatie veel gebruikt voor de bouw. Door de ontdekking van nieuwe grondstoffen is de rijstschil vervangen. Terwijl de rijstproductie toenam en 90% van de overgebleven rijstschillen ongebruikt bleef. Nu heeft dit product weer een nieuwe bestemming gekregen.

‘Een gedragsverandering is onderweg.’

‘Toen Rijkswaterstaat de maximumsnelheid begin 2020 veranderde van 130 km naar 100 km per uur waren ze geïnteresseerd in 250 van onze borden. Sindsdien is de vraag van lokale overheden sterk toegenomen. Hier zijn we natuurlijk erg blij mee, maar er is nog iets anders nodig. Ik hoop dat we de urgentie van duurzaamheid écht gaan begrijpen en minder op de kosten focussen. Een gedragsverandering is gelukkig wel onderweg. Na elke aanbesteding die we hebben ingediend, wordt duurzaamheid één van de vereisten in de volgende. Toch vinden we bio- of duurzame producten nog steeds duur, vaak omdat we het vergelijken met niet-duurzame producten die al 40 jaar een prijscurve kennen. We zouden het in plaats daarvan moeten vergelijken met andere nieuwe producten.’

‘Als mensen een goedkoper, niet-duurzaam product verkiezen boven het onze, verkiezen ze prijs boven milieu. Dit verkeersbord staat symbool voor waar we in geloven. Het kan 80 jaar meegaan. Na beschadiging of het einde van de levensduur van de borden kan het 100% hergebruikt worden, bijvoorbeeld voor een nieuw verkeersbord. De folie wordt gerecycled tot regenlaarzen. De cirkel is dus rond!’

Meer blogs over mobiliteit

Share this post

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email