Circulaire economie – de vijf kansen voor ondernemers in 2021

Volgens het Circularity Gap Report van 2020 is de Nederlandse economie voor 24,5% circulair. Van de 221 miljoen ton grondstoffen die jaarlijks in Nederland wordt gebruikt, wordt 167 miljoen ton dus niet hergebruikt. Toegegeven, we doen het beter dan het wereldwijde gemiddelde van 8,6%. Maar willen we in 2050 voor 100% circulair zijn – en dat willen we -, dan is er nog veel werk aan de winkel. Wat gaat er goed en wat kan er beter? En waar liggen de kansen voor jou als ondernemer? We praten je bij over de laatste ontwikkelingen en wijzen je op de highlights van het aankomende Duurzame Weekend Utrecht van 9-11 juli 2021.

1. Grondstoffen en afval

In 2016 heeft het kabinet besloten dat Nederland in 2050 volledig circulair moet zijn. Om dit te behalen, moet (behalve voedsel) alles wat we maken van bestaande grondstoffen of gerecyclede materialen zijn vervaardigd. Toenmalig staatssecretaris en onze huidige burgemeester Sharon Dijksma zei toen al: “We moeten af van onze wegwerpmentaliteit en in 2030 eigenlijk al halverwege zijn.”

Maar echt goed gaat dat nog niet. Nederland heeft voor eigen gebruik (consumptie en bedrijfsleven) jaarlijks 195 miljoen ton grondstoffen nodig. Dat was in 2010 ook al zo. Ook de nationale afvaldoelen zijn niet behaald. Afgelopen jaar gooiden we zelfs een kwart meer huishoudelijk afval weg.

“We moeten af van onze wegwerpmentaliteit en in 2030 eigenlijk al halverwege zijn.”

De hoeveelheid afval kan omlaag als er minder verpakkingsmateriaal in onze kast terechtkomt, met name plastic. Waarom zit er om een komkommer bijvoorbeeld een plastic folie? Omdat hij tijdens het transport kan uitdrogen en zijn een ‘jasje’ hem dus wel tien dagen langer vers houdt. Nu komen er steeds meer duurzame varianten van verpakkingsmateriaal, maar je kan natuurlijk nog een stapje verder gaan en je producten helemaal verpakkingsvrij aanbieden. Dit doet Pieter Pot met veel succes. Zij bezorgen je boodschappen in glazen potten waar statiegeld op zit. Die je dus makkelijk ‘online’ kan bijvullen.

Pieter Pot
Foto: Pieter Pot

Oprichter Jouri Schoemaker werkt samen met Martijn Bijmolt aan hun missie om verpakkingsvrij de norm te maken. Pieter Pot bestaat nog maar anderhalf jaar, maar bedient al 20.000 klanten in heel het land. En er staan nog eens 20.000 consumenten op de wachtlijst. Op het Congrestival neemt Jouri je mee langs de uitdagingen, tegenslagen en successen in het opzetten van Pieter Pot. En hij vertelt over de combinatie van duurzame impact met bedrijfsgroei. Meer horen? Kom naar het Duurzame Weekend van 9-11 juli.

2. Tweedehands verkopen en kopen

Circulaire activiteiten vertegenwoordigen 4% van de economie. Dit betreft vooral reparatiebedrijven, garages en handel in tweedehands spullen. Wij Nederlanders zijn bedreven in het verkopen van tweedehands spullen: 9 op de 10 mensen verkoopt wel eens iets via Marktplaats. Maar slechts 55% van de mensen koopt wel eens tweedehands. Het gaat daarbij vooral om boeken, auto’s, fietsen of kleine meubels. Vraag en aanbod liggen dus wel ver uit elkaar.

Ondernemers stimuleren hergebruik eigen producten

Ook steeds meer ondernemers nemen de verantwoordelijkheid. Zo bieden veel e-commerce partijen geretourneerde producten voor een koopje aan. Een ander mooi voorbeeld is meubelfabrikant IKEA. Vorig jaar gaf Hanneke van de Vijfeijke,Country Sustainability Manager van IKEA, een interessante presentatie over hun aanpak: “Driekwart van de Nederlanders maakt zich zorgen om het klimaat. Bij Ikea kijken we welke oplossingen we kunnen bieden aan consumenten om een duurzaam leven thuis te stimuleren. Dit doen we enerzijds door het maken van duurzame producten, en anderzijds door het aanmoedigen van het duurzaam gebruik van deze producten.”

Dit doen zij bijvoorbeeld met een meubelabonnement. Voor een vast bedrag per maand kan een student zijn volledige inboedel huren, onderhoudsservice inbegrepen. “We proberen verduurzaming zo gemakkelijk mogelijk te maken voor de consument. Zo krijgen de meubels na de termijn ook nog een tweede leven.”

Circulaire bouwstenen

Van tweedehands naar antiek! De Utrechtse Domtoren staat tot en met 2024 in de steigers voor restauratie. Het project ‘Van Dom tot steengoed’ hergebruikt zo veel mogelijk stukjes Dom, hoe klein ook. Eind 2024 is het restmateriaal van de restauratie van de Domtoren volledig circulair ingezet, in bezit van particulieren en bedrijven en verwerkt in allerlei Utrechtse producten en initiatieven. . Wil je weten hoe een historisch icoon een brug kan slaan tussen de historische bouwtraditie en onze circulaire toekomst? Hoe de waardering voor erfgoed ons kan helpen bij transitie naar circulair bouwen? Bezoek het Congrestival!

Mirjam Schmull en Hylke Faber van Brokkenmákers
Foto: Brokkenmakers

Mirjam Schmull en Hylke Faber (Brokkenmákers) nemen je in hun presentatie mee in de wereld van circulariteit, erfgoedwaarden, de Domtorenrestauratie en hergebruik van historisch bouwmateriaal. Ze vertellen over het project en laten zien hoe ons erfgoed een aanjager en educator kan zijn voor een circulaire toekomst. Dat het circulair inzetten van historisch bouwmateriaal niet iets is van deze tijd maar onderdeel van onze bouwtraditie. En hoe de waardering voor ons erfgoed kan helpen bij een breed gedragen transitie naar de circulaire economie.

Wil jij liever creatief aan de slag en weten wat je dan precies kan máken van de stenen van de Domtoren? Op zondag van het Duurzame Weekend vertellen Reszto en de Brokkenmákers hoe jij aan een stukje eigen Dom komt en demonstreren live hoe je van puin tot product komt.

3. Circulaire productie

Producten een tweede leven geven, helpt natuurlijk. De vraag is alleen hoeveel levens het product nog krijgt, of hoe snel het alsnog in de vuilnisbak belandt.

Gelukkig weten steeds meer producenten iets moois te maken van afgedankt materiaal. Zo heeft The Bin van rubberen fietsbanden tassen gemaakt en maakt Noest snijplanken, klokken, sleutelhangers en manchetknopen van afgedankt stadshout.

Maar er zijn nog genoeg bedrijven die hulp nodig hebben. Seenons heeft daarom een app ontworpen die afvalstromen aan bedrijven koppelt, die ze inzetten als grondstof voor nieuwe producten.

Mission Reuse gaat handig om met restanten verpakkingsmateriaal in de horeca. Je koffie koop je in een beker die je weer inlevert, je online bestelling ontvang je in een box die opnieuw wordt gebruikt en je maaltijd wordt alleen nog maar bezorgd in bakjes die je schoon afgewassen nog een keer voorbij ziet komen. Mission Reuse is een samenwerking tussen Enviu, Natuur & Milieu en Recycling Netwerk Benelux. Wil je meer weten over de projecten Take Back Box en Cup for Life? Kom dan naar het Duurzame Weekend van 9-11 juli; daar vertelt Stijn Bartelink je over de eerste praktijkervaringen in Utrecht.

4. Circulair inkopen

Circulair inkopen is het inzetten van je koopkracht om productie en (her)gebruik van circulaire producten en diensten te stimuleren. Dat maakt circulaire inkoop een belangrijke aanjager van de circulaire economie. Afgelopen drie jaar kocht een groep bedrijven en overheidsinstanties voor 300 miljoen euro circulair in. Dat is een mooi begin, maar het kan nog veel beter.

Circulariteit betekent dat een materiaal na gebruik zo hoogwaardig mogelijk hergebruikt wordt. Hiervoor is het belangrijk dat producten en spullen makkelijk uit elkaar te halen zijn. Daarbij verspil je zo min mogelijk en behoud je de waarde van het materiaal zo veel mogelijk. Bij het ontwerp moet je dus eigenlijk al nadenken over hergebruik. De inkoop van materialen is dus een sleutelmoment in de keten van circulariteit.

Dit beaamt ook de Circular Hero van 2021, Klaske Kruk: “Productie en inkoop spelen een heel belangrijke rol binnen een organisatie om circulariteit te bevorderen. De inkoper kan in gesprek met de leveranciers en afspraken maken om in toekomst naar circulaire modellen te gaan. Maar ook de manager, de marketeer en de ontwerper zijn belangrijk. Als je die vier functies meekrijgt dan kun je het echt in de kerntaken vastleggen. Alleen bij inkoop of productie neerleggen, is niet voldoende. Iedereen moet snappen wat zijn eigen handelingsperspectief is.”

Wil je horen hoe Klaske Kruk denkt over de toekomst van circulaire economie en haar methodiek voor ondernemers? Kom dan naar het Duurzame Weekend >>>

Wil je meer weten over circulair inkopen? Lees hier >

5. Intern draagvlak en CE-professionals

Als consument kunnen we betere keuzes maken, maar die moeten dan wel bestaan én bekend zijn. Hoe pak je dat aan? Elke verandering van je bedrijf is afhankelijk van de mensen die er werken.

Gedragsverandering

Duurzaamheid moet onderdeel worden van onze cultuur. Dat vraagt om een andere werkwijze, maar dat vraagt ook om gedragsverandering. Van duurzaamheidsmanagers tot aan personeel in logistiek en financiën. Volgens corporate antropoloog Walter Faaij is duurzaamheid niet alleen een ecologische, economische of technische oplossing, maar ook een culturele. “Cultuur verander je niet door beleid, maar door met elkaar in gesprek te gaan. Door het met elkaar te hebben over welke keuzes je wel en niet maakt.” Wil je meer weten over dit onderwerp? Jeanine Pothuizen werkt samen met Walter Faaij en vertelt je er tijdens het Congrestival meer over.

Vaak denken we dat vooral beursgenoteerde bedrijven geen ruimte hebben voor duurzaam ondernemen, omdat ze wereldwijd opereren en geprikkeld worden door winstmaximalisatie. Maar de film ‘Beyond Zero’ liet zien hoe een Amerikaanse beursgenoteerde tapijttegelfabrikant al jaren geleden het groene ambassadeurschap tot de kern van de bedrijfsvoering maakte.

 

De CE-professional

Als ondernemer ga je in je organisatie en daarbuiten op zoek naar de meest effectieve Circulaire Economie-professional. Welke competenties heeft zo’n ‘CE-professional’? Bij voorkeur is dit niet één persoon zoals de MVO- of CSR-manager, maar zijn het kwaliteiten die in meerdere functies belegd worden. Stichting Sustainability University deed onderzoek bij bedrijven als Philips, KPN, NS, Schiphol, Ikea, ABN AMRO en Arcadis. Zij zetten de competenties van de CE-professional op een rij:

  1. Systeemdenken
  2. Vooruitdenken
  3. Management en ondernemerschap
  4. Interpersoonlijke vaardigheden

“Je kunt niet vanachter je bureau werken aan circulaire economie, je moet alle relevante partners in de waardeketen proactief betrekken. Om de complexiteit (en kansen) beter te begrijpen, helpt het zeker als je in verschillende relevante functies in je bedrijf hebt gewerkt.”

Jeroen Cox – Senior Manager Energy & Environment, KPN

CE-professional

Wil je meer horen over hoe je intern draagvlak genereert voor circulaire oplossingen? Marianne Vollebergh (28) van The Bin heeft via een interne campagne het personeel van Swapfiets enthousiast gemaakt voor circulariteit door tassen te maken van de overgebleven binnenbanden. Marianne van The Bin vertelt je meer over hoe je intern draagvlak creëert voor circulaire economie tijdens het Congrestival op 9 juli. >

Duurzame Weekend 9 – 11 juli

Vrijdag 9 juli: Congrestival voor professionals

Houd jij je in je werk bezig met duurzaamheid of zou je dat graag (meer) willen? Vrijdag is dé dag voor de duurzame professional. We organiseren een Congrestival over het thema circulaire economie. Er zijn activiteiten over circulair bouwen, leiderschap, verpakkingen en ketensamenwerking.

Ook als je geen professional bent, kun je bij ons op vrijdag al in de festivalstemming komen. Na het dagprogramma voor professionals is ‘s avonds iedereen welkom voor amusement en verdieping. De duurzame pubquiz is altijd weer een succes!

Zaterdag 10 juli: Stadsfestival binnenstad Utrecht

Voor iedereen die vrolijk wil verduurzamen is er op zaterdag een bruisend stadsfestival in de binnenstad van Utrecht met de Neude als festivalhart. Op centrale en gemakkelijk toegankelijke locaties kun je lezingen, workshops en tal van andere activiteiten bezoeken. Ook voor kinderen is er genoeg te doen. Een educatief en inspirerend uitje voor het hele gezin!

Zondag 11 juli: Sustainable Sunday wijkfestival

Op zondag trekken we de wijken in om iedereen te bereiken die nog niet zo veel met duurzaamheid doet. We organiseren meerdere wijkfestivals op de stadsboerderijen in Overvecht, Kanaleneiland, Leidsche Rijn en Tuinwijk. Allemaal met een eigen sfeer.

Bekijk hier het hele programma >

Share this post

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email