Een duurzaam gesprek met: Klaske Kruk

“Volgens mijn kinderen ben ik dokter van de wereld”

 

In 2050 wil Nederland 100% circulair zijn. 80% van de mensen maakt zich zorgen over de verandering van het klimaat. We vinden duurzaamheid heel belangrijk, maar toch laten we veel kansen liggen. In aanloop naar Duurzaam Weekend Utrecht van 9 t/m 11 juli hebben we een duurzaam gesprek met Klaske Kruk, Circular Hero van 2021 én openingsspreker van het festival. We leggen haar drie Duurzame Dilemma’s voor. Hoe brengt zij mensen en bedrijven in beweging? Hoe komen we tot die duurzame transitie en welke kansen moeten we volgens haar nu echt niet meer laten liggen?

“Het enige wat we even moeten regelen, zijn een paar voorbeeldprojecten. Zo dacht ik, maar wat kwam ik bedrogen uit.” Via milieu-activiste en directeur van de Stichting Urgenda, Marjan Minnesma kwam Klaske vanuit het bedrijfsleven bij Urgenda terecht. En sindsdien heeft het thema circulaire economie haar niet meer losgelaten. Zoals ze het zelf omschrijft: “Als je er eenmaal inrolt, dan is er geen weg meer terug. Het is zo’n inspirerende en logische manier van werken; dat laat je niet meer los!” Klaske heeft sindsdien honderden circulaire trajecten voor bedrijven, steden, regio’s en provincies geleid in binnen- en buitenland. Samen met (andere) pioniers werkte zij aan de allereerste circulaire projecten in Nederland. Twee jaar geleden startte ze haar bedrijf circularities.

Aha-erlebnis

“Ik moest en zou ervoor zorgen dat iedereen, net als ik, die aha-erlebnis zou krijgen. Ik maak me echt heel erg zorgen over onze toekomst en onze leefomgeving. Natuurlijk is het ook frustrerend, maar er is niets mooiers dan te werken voor iets wat er écht toe doet, wat écht nodig is. Mensen die in het werkveld zitten, zijn allemaal even passievol bezig en denken verder na hoe ze een goed leven kunnen bieden voor hun kinderen. Volgens mijn kinderen ben ik dokter van de wereld. Dat is toch een geweldig compliment! Dat geeft zoveel energie.”

“Geld maakt niet gelukkig, maar we zijn de beleving ervan volledig vergeten.”

“Waarom de transitie naar een circulaire economie zo traag gaat? We willen alles uitdrukken in geld, maar we vergeten ook veel dingen uit te drukken in geld. We moeten begrijpen dat wanneer je de lucht, de grond en het water vervuilt, iedereen ziek wordt en dat we daar zelf de rekening voor betalen. De impact die we maken, moet ook worden uitgedrukt in geld en dat is en blijft lastig.”

“Geld maakt niet gelukkig, maar we zijn de beleving ervan volledig vergeten. Een waardevolle baan hebben, gezond zijn, tijd hebben met je familie: dat is waar het om draait. We lijken alleen nog maar in de taal van geld te kunnen spreken, maar ons welzijn gaat veel verder dan geld. We zijn onderdeel van de natuur en zijn er honderd procent van afhankelijk. Zolang we de natuur als een bijzaak blijven zien, roeien we onszelf uit. Dus moeten we de natuur als de hoofdzaak in alles zien.”

“Mensen voelen gelukkig wel dat het anders moet, maar zien hun eigen handelingsperspectief niet. Minder vliegen, minder vlees eten, we snappen het inmiddels echt wel, maar we hebben het gevoel dat je in je eentje niet het verschil kan maken. We weten niet dat het echt wel anders kan. Als 20% meegaat, volgt de rest ook. Dan breng je iets in beweging. In mijn werk bij bedrijven zie je dat ook. Er zijn een paar mensen die ermee aan de slag willen, maar ze krijgen het niet voor elkaar om het hele bedrijf mee te krijgen. Daar heb ik met circularities een methode voor bedacht.”

Intern draagvlak creëren voor circulaire economie

“Ik geloof dat circulaire economie en een duurzame transitie binnen een bedrijf echt werkt als je voldoende draagvlak hebt. En dat krijg je niet als je de verantwoordelijkheid alleen bij een MVO-manager neerlegt. Daar is meer voor nodig. Zo kunnen alle rollen binnen een bedrijf een verschil maken. Een paar voorbeelden:

  1. De directeur of manager: kan bijvoorbeeld doelen stellen, op andere manier rapporteren, duurzame KPI’s meegeven aan andere functies.
  2. De inkoper: kan veel beter nadenken over leveranciers of afspraken maken om steeds meer naar circulaire producten te gaan in de toekomst.
  3. De marketeer: kan onderzoeken of er niet een duurzame klantwens is. Vervolgens kan de marketeer samen met de klant uitzoeken hoe je die duurzame transitie in gang kan brengen en hoe je daar allebei voordeel van hebt. Een klant met een duurzame wens veroorzaakt urgentie naar het management. Een marketeer kan intern en extern draagvlak voor het onderwerp creëren.
  4. De ontwerper: kan bijvoorbeeld andere keuzes maken over de materialen die worden gebruikt voor ontwerpen.”

“Als je die vier functies meekrijgt in je organisatie, wordt circulaire economie onderdeel van de kerntaken. En dat is ook logisch, want circulaire economie is veel breder dan bijvoorbeeld alleen zonnepanelen. Nu wordt het vooral nog gezien als werkzaamheden “erbij”. Iedereen moet weten wat zijn handelingsperspectief is. Als je dat te weinig hebt, als het dus voor je gevoel iets is waar je toch niets aan kan doen, dan heb je de neiging om weg te kijken. Dan moet iemand anders het maar doen. We zijn ontzettend goed in redenen bedenken waarom we iets niet moeten doen.”

Eerst de crisis uit?

“Daarbij vind ik dat we niet alleen op circulaire economie moeten inzetten als we zien wat het oplevert, als het winstgevend is of omdat we het sexy vinden. Ik hoor bijvoorbeeld vaak: “Circulaire economie kost geld, daar hebben we nu niet de tijd en de middelen voor”. Of: “Eerst de crisis uit, dan kunnen we aan een circulaire economie gaan werken”. Niet inzetten op een circulaire economie is nu al duurder is dan onze reguliere economie. Materialen en dus ook onze producten worden nu al duurder en die trend zet steeds sterker door.”

“Het is geen nice-to-have; maar bittere noodzaak!”

“Met een circulaire economie ga je de enorme risico’s voor je bedrijf, onze economie en samenleving tegen en voorkom je dat je uiteindelijk failliet gaat en dat onze producten onbetaalbaar worden. Het bespaart je dus uiteindelijk heel veel kosten. Het is geen nice-to-have; maar bittere noodzaak! Het is noodzakelijk om voldoende gezond voedsel, woningen en drink water te hebben. En daar zijn we met zijn allen verantwoordelijk voor.”

Duurzame Dilemma’s

Duurzame productie vs. hergebruik van materiaal

“Allebei en tegelijk! Wat we hebben, moeten we zo efficiënt mogelijk inzetten, maar circulaire economie gaat niet alleen maar over recycling en hergebruik. Als je materialen niet goed ontwerpt, dan kan je er niets meer mee en is de levensduur te kort.”

Verantwoordelijkheid bij de overheid vs. private sector?

“Allebei! Maar de overheid is wel aan zet om veel sturender maatregelen in te zetten. We hebben een overheid die veel over laat aan het bedrijfsleven. Dus hoezo je vuile water lozen, hoezo duizenden mensen ziek maken? De overheid heeft een veel grotere taak dan nu. In de vorm van sancties, maar ook het bieden van subsidies en voordelen.”

“Het is nu ook de beurt aan het bedrijfsleven. Unilever zegt zelf veel te laat begonnen te zijn. We zijn met zijn allen aan het slaapwandelen geweest. Nu pas merken we de stikstofproblematiek op en zien in dat grondstoffen steeds moeilijker te verkrijgen zijn. Zelfs banken hebben het door; die willen alleen nog investeren in bedrijven die bijdragen aan circulaire economie. Bedrijven moeten nu echt, want ze worden er vanzelf op afgerekend. Kijk maar naar de recente Shell-zaak. Dat is echt een mijlpaal.”

“Banken willen alleen nog investeren in bedrijven die bijdragen aan circulaire economie.”

“Maar de verantwoordelijkheid ligt ook zeker bij de consument. Voor iedereen moet het de core business worden. Om ons leven te redden! We hebben nog tien jaar om er keihard aan te werken, anders zitten we in de penarie.”

Wie moet de kosten dragen: consument vs. overheid vs. bedrijven?

“Allemaal. Maar we zijn veel te veel gefocust op wat het kost. Maar het gaat ons juist ongelooflijk veel geld besparen als we erop inzetten. Tuurlijk, het kost geld, maar dat is verwaarloosbaar vergeleken bij wat we er anders uiteindelijk op zouden verliezen. Het overgrote deel van wat we gebruiken komt uit het buitenland. Straks bungelen we onder aan de (rang)lijst, ook economisch.”

“Wij moeten als consument echt bereid zijn een eerlijke prijs voor producten te betalen.”

“We zijn als consument onwijs verwend; alles moet goedkoop en we geloven dat je gelukkiger bent als je meer spullen hebt,. Bedrijven produceren apparaten die niet langer dan zeven jaar meegaan, omdat de consument er simpelweg niet meer voor wil betalen. Wij moeten als consument echt bereid zijn een eerlijke prijs voor producten te betalen.”

“Het winnen van de Circular Hero Award was voor mij echt een aanmoediging. Tegen alle mensen die net als ik echt geloven in de circulaire economie zou ik willen zeggen: blijf groots denken en focus op wat wél kan!”

Duurzaam Weekend Utrecht 9-11 juli

Wil je meer horen over hoe Klaske Kruk denkt over de toekomst van de circulaire economie en haar methodiek voor ondernemers? Kom naar het Duurzame Weekend >>>

Meer lezen?

 

Share this post

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email